Thoát khỏi nhà tù của "lượt thích" và xây dựng tiếng nói của chính mình
Tinh thần của những người sống trong thời đại hiện đại luôn bị phơi bày dưới sự giám sát dưới danh nghĩa “đánh giá có thể nhìn thấy được”.
Lượt thích trên note.
Lượt thích trên mạng xã hội.
Lượt xem, người theo dõi, phản ứng.
Những thứ này thoạt nhìn có vẻ là những tính năng tiện lợi.
Nhưng thực chất, chúng là một hình thức kỷ luật đang âm thầm, nhưng chắc chắn thiến linh hồn của bạn.
Nếu bạn cảm thấy lo lắng khi con số không tăng,
hoặc rơi vào tuyệt vọng vì nghĩ rằng lời nói của mình không có giá trị —
đó là bằng chứng rằng bạn đang bị giam cầm trong nhà tù của sự công nhận.
Bài viết này được viết nhằm vạch trần cấu trúc của nhà tù ấy,
và khắc sâu vào bạn kỷ luật của sự phản kháng —
một kỷ luật giúp bạn lấy lại tự do thực sự với tư cách là một người biểu đạt.
Nhà triết học Michel Foucault đã mô tả Panopticon —
một thiết bị kiểm soát tối thượng, nơi từ tháp canh trung tâm có thể nhìn thấy tất cả tù nhân,
khiến chính tù nhân dần tự giám sát bản thân.
Mạng xã hội hiện đại chính là một Panopticon kỹ thuật số.
Mỗi khi bạn đăng bài, bạn bị phơi bày dưới cái nhìn “người khác sẽ nghĩ gì về mình”.
Khi phản ứng ít, bạn cảm thấy mình “thất bại”,
và vô thức bắt đầu chọn những từ ngữ “an toàn và dễ được đồng cảm”.
Đây chính là sự thiến của sự biểu đạt.
Những từ ngữ không phải là thuốc độc cũng không phải là thuốc chữa — chỉ là những từ ngữ tầm thường.
Liệu linh hồn cá nhân của bạn có thực sự trú ngụ trong đó không?
“Không được chọn” không phải là thất bại.
Ngược lại, đó là bằng chứng rằng bạn không bị nuốt chửng bởi thuật toán của đám đông —
một bằng chứng đặc quyền rằng bạn tồn tại như một “cá nhân” độc lập.
Những từ ngữ được mọi người hiểu thường là những từ ngữ nông cạn.
Tuy nhiên, chính những từ ngữ có thể không ai hiểu —
nhưng bạn không thể không viết —
mới có thể đâm xuyên linh hồn theo chiều dọc và sâu sắc.
Miễn là bạn mong đợi sự đánh giá từ người khác,
chìa khóa tinh thần của bạn sẽ mãi mãi nằm trong tay người khác.
Cách duy nhất để thoát khỏi sự phụ thuộc vào sự công nhận
là tái cấu trúc hệ thống phần thưởng của sự đánh giá hoàn toàn bên trong chính bạn.
Để thoát khỏi nhà tù của sự công nhận và một lần nữa tự do dệt nên lời nói,
tôi muốn bạn khắc sâu ba lời thề sau vào lòng.
Đừng biến nó thành một chiếc gương khiến bạn nhìn vào bản thân và chán nản.
Hãy tái định nghĩa nó thành một cửa sổ trong suốt —
chỉ đơn giản chụp bắt thế giới bên ngoài và giải phóng suy nghĩ của chính bạn ra ngoài.
Việc không có phản ứng chính là bằng chứng rằng bạn đã không a dua theo sự đồng cảm dễ dãi.
Trong khoảnh khắc không ai khen ngợi,
chính bạn nên ngẩng cao đầu, coi đó là vinh dự cao nhất.
Không phải tuân theo phản ứng của người khác,
mà chỉ tuân theo kỷ luật mà bạn tự đặt ra cho chính mình:
“Viết đến cùng sự thật này.”
Chính hành vi viết lách là phần thưởng.
Vào khoảnh khắc bạn công khai, sứ mệnh của nó đã hoàn thành.
Số lượng “lượt thích” không quyết định giá trị của bạn dù chỉ một milimét.
Giá trị của bạn nằm duy nhất ở chỗ bạn đã trung thực với lời nói của mình đến mức nào —
chỉ có điểm đó mà thôi.
Cửa nhà tù không mở từ bên ngoài.
Nó chỉ mở từ bên trong bạn.
Từ hôm nay, hãy bắt đầu dệt nên những lời nói tự do
trong “kỷ luật” tĩnh lặng của riêng bạn, mà không sợ hãi ánh nhìn của người khác.
Không sao đâu.
Tôi đang chờ đợi những lời nói chân thành mà bạn sẽ dệt nên, trong chính vùng hoang dã này.
— Akira